ul. Głębocka 9/U1, Warszawa-Targówek Dziś: 08:00–18:00
Profilaktyka

Witamina D – badanie 25(OH)D, kto i jak powinien je zrobić

Dlaczego jesienią i zimą tak wielu z nas brakuje witaminy D, kto powinien sprawdzić jej poziom i jak przygotować się do badania 25(OH)D.

Od października coraz więcej pacjentów pyta mnie o badanie witaminy D. To dobre pytanie, bo niedobór tej witaminy w Polsce jest bardzo częsty, a przy tym zwykle nie daje wyraźnych objawów. Zamiast zgadywać i kupować suplementy „na oko”, lepiej sprawdzić jej poziom prostym badaniem z krwi i porozmawiać o wyniku z lekarzem.

Dlaczego w Polsce tak często brakuje witaminy D?

Większość witaminy D organizm wytwarza sam – w skórze, pod wpływem promieni słonecznych UVB. Z jedzenia (tłuste ryby morskie, żółtka jaj, produkty wzbogacane) dostarczamy jej zwykle niewiele. Problem polega na tym, że Polska leży stosunkowo daleko na północ. Od mniej więcej października do marca słońce stoi tak nisko, że synteza w skórze jest znikoma, nawet w pogodny dzień.

Do tego dochodzi nasz styl życia: praca w biurze, dojazdy komunikacją, wieczory w domu. Latem wiele osób używa kremów z filtrem i unika słońca w południe – co jest rozsądne dla skóry, ale oznacza mniej witaminy D. Efekt jest taki, że pod koniec zimy niedobory ma duża część dorosłych, także tych, którzy czują się zupełnie zdrowo.

Kto powinien zbadać poziom witaminy D?

Badanie może zlecić lekarz, ale można je też wykonać samodzielnie, bez skierowania, jako badanie płatne. Szczególnie warto o nim pomyśleć, jeśli dotyczy Cię któraś z poniższych sytuacji:

  • rzadko przebywasz na słońcu lub większość dnia spędzasz w pomieszczeniach,
  • masz ponad 65 lat – z wiekiem skóra wytwarza mniej witaminy D,
  • masz nadwagę lub otyłość,
  • chorujesz na osteoporozę, często masz złamania lub bóle kości,
  • masz chorobę jelit, wątroby lub nerek albo przeszłaś/przeszedłeś operację bariatryczną,
  • długo przyjmujesz leki, które mogą wpływać na metabolizm witaminy D (np. niektóre leki przeciwpadaczkowe lub sterydy) – o tym zawsze decyduje lekarz,
  • jesteś w ciąży lub ją planujesz – wtedy badanie najlepiej omówić z lekarzem prowadzącym,
  • przyjmujesz witaminę D od dłuższego czasu i chcesz wiedzieć, czy dawka jest odpowiednia.

Częste zmęczenie, osłabienie mięśni czy obniżony nastrój mogą mieć bardzo wiele przyczyn. Niski poziom witaminy D bywa jedną z nich, ale wynik badania sam w sobie nie jest diagnozą – zawsze interpretuje go lekarz.

Na czym polega badanie 25(OH)D?

W laboratorium oznacza się tzw. 25(OH)D, czyli 25-hydroksywitaminę D. To forma, która krąży we krwi najdłużej i najlepiej pokazuje, jakie są zapasy witaminy D w organizmie. Jest to zwykłe pobranie krwi z żyły – trwa kilka minut. Krew pobieram w gabinecie RS-MED przy ul. Głębockiej 9/U1 na warszawskim Targówku, a próbki trafiają do laboratorium ALAB. Wynik możesz potem sprawdzić online.

Na wyniku zobaczysz wartość i zakres referencyjny podany przez laboratorium. Zakresy i sposób ich opisywania mogą się różnić między laboratoriami, dlatego nie porównuj swojego wyniku z tabelkami z internetu – pokaż go lekarzowi. Więcej o tym, jak wygląda wykonywanie badań we własnym zakresie, przeczytasz w artykule o badaniach krwi bez skierowania w Warszawie.

Jak przygotować się do badania?

Do samego oznaczenia witaminy D zwykle nie trzeba być na czczo. W praktyce jednak często robi się je razem z innymi badaniami, np. morfologią, glukozą czy lipidogramem – a te już wymagają przyjścia rano na czczo. Dlatego najprościej:

  1. Sprawdź, jakie badania robisz razem z witaminą D – jeśli któreś wymaga bycia na czczo, przyjdź rano po 8–12 godzinach bez jedzenia.
  2. Pij wodę jak zwykle – nawodnienie ułatwia pobranie.
  3. Nie odstawiaj samodzielnie suplementów ani leków przed badaniem, chyba że lekarz zalecił inaczej.
  4. Zapisz, jaki preparat witaminy D przyjmujesz, w jakiej dawce i od kiedy – ta informacja jest bardzo ważna dla lekarza oceniającego wynik.
Wskazówka: jeśli chcesz przy okazji sprawdzić inne parametry, warto zajrzeć do listy badań profilaktycznych raz w roku. Przy zmęczeniu i osłabieniu lekarze często zlecają też ferrytynę i badania w kierunku niedoboru żelaza.

Dlaczego nie brać dużych dawek „na zapas”?

Witamina D rozpuszcza się w tłuszczach i gromadzi w organizmie. Przyjmowana w rozsądnych ilościach jest bezpieczna, ale bardzo duże dawki brane przez dłuższy czas mogą doprowadzić do przedawkowania. Nadmiar witaminy D podnosi poziom wapnia we krwi, co może objawiać się m.in. nudnościami, wzmożonym pragnieniem, częstym oddawaniem moczu, osłabieniem, a z czasem obciążać nerki.

Ważne: nie stosuj wysokich dawek witaminy D „na własną rękę”, nawet jeśli poleca je znajomy albo reklama. Dawkę dobiera lekarz – na podstawie wyniku, wieku, masy ciała, chorób i przyjmowanych leków. Jeśli przyjmując suplementy, zauważysz nudności, silne pragnienie lub częstomocz, skontaktuj się z lekarzem.

Kiedy powtórzyć badanie?

Nie ma jednego terminu dobrego dla wszystkich. Jeśli wynik wymaga uzupełniania witaminy D, to lekarz zdecyduje, kiedy sprawdzić efekty – zwykle po kilku miesiącach, ale zależy to od wyjściowego poziomu i Twojej sytuacji zdrowotnej. Przy kontroli warto robić badanie w tym samym laboratorium, wtedy wyniki łatwiej ze sobą porównać.

Jeśli chcesz zbadać witaminę D w Warszawie, zajrzyj na stronę badań laboratoryjnych lub pobierania krwi. Krew pobieram od poniedziałku do piątku od 8:00 i w soboty w godz. 8:00–13:00. W razie pytań zadzwoń lub napisz – rozmawiam po polsku, rosyjsku i ukraińsku.

Pytania i odpowiedzi

Zwykle nie. Jeśli jednak razem z witaminą D robisz badania wymagające bycia na czczo, np. glukozę czy lipidogram, przyjdź rano bez śniadania.

Nie odstawiaj go samodzielnie, chyba że zalecił to lekarz. Zapisz nazwę preparatu, dawkę i od kiedy go przyjmujesz – to ważne przy ocenie wyniku.

Tak, badanie 25(OH)D można wykonać odpłatnie bez skierowania. Wynik warto jednak omówić z lekarzem, który oceni go i w razie potrzeby dobierze dawkę.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wyniki badań zawsze interpretuje lekarz.

Czytaj również