Próby wątrobowe: ALT, AST, GGTP i bilirubina – jak się przygotować
Alkohol w weekend, intensywny trening, nowe leki – wiele rzeczy podnosi wyniki prób wątrobowych. Podpowiadam, jak przygotować się do badania.
„Próby wątrobowe” to potoczna nazwa kilku badań z krwi, które pomagają lekarzowi ocenić pracę wątroby i dróg żółciowych. Wątroba długo nie boli i nie daje objawów, dlatego te badania są ważne zarówno w profilaktyce, jak i przy przyjmowaniu wielu leków.
Co wchodzi w skład prób wątrobowych?
- ALT (AlAT) – enzym występujący głównie w wątrobie; jego wzrost najczęściej wskazuje na uszkodzenie komórek wątroby.
- AST (AspAT) – enzym obecny w wątrobie, ale też w mięśniach i sercu; może wzrosnąć np. po ciężkim treningu.
- GGTP – wrażliwy wskaźnik zastoju żółci i wpływu alkoholu oraz niektórych leków.
- ALP (fosfataza alkaliczna) – związana z drogami żółciowymi i kośćmi.
- Bilirubina – barwnik powstający z rozpadu hemoglobiny; jej wzrost może objawiać się zażółceniem skóry i białkówek.
Lekarz decyduje, które z nich zlecić – czasem wystarczą ALT i AST, czasem potrzebny jest pełen panel.
Kiedy warto je zrobić?
- w profilaktyce, np. raz w roku razem z morfologią i lipidogramem,
- przy długotrwałym przyjmowaniu leków (np. na cholesterol, przeciwpadaczkowych, niektórych przeciwgrzybiczych),
- przy nadwadze, cukrzycy i podejrzeniu stłuszczenia wątroby,
- przy objawach takich jak zażółcenie skóry, ciemny mocz, jasny stolec, świąd skóry.
Jak się przygotować?
- Przyjdź na czczo, rano, po ok. 8–12 godzinach bez jedzenia. Możesz pić wodę.
- Nie pij alkoholu przez co najmniej 2–3 dni przed badaniem – nawet „kilka piw w weekend” może podnieść GGTP.
- Odpuść ciężki trening na 1–2 dni przed – intensywny wysiłek podnosi AST i inne enzymy mięśniowe.
- Nie odstawiaj leków samodzielnie, ale zapisz, co przyjmujesz – także suplementy i zioła. Część z nich wpływa na wyniki.
- Kolację poprzedniego dnia zjedz lekką, bez tłustych potraw.
Próby wątrobowe możesz wykonać bez skierowania w gabinecie RS-MED przy ul. Głębockiej 9/U1 na Targówku. Krew pobieram rano, próbki trafiają do laboratorium ALAB, a wyniki sprawdzisz online. Zobacz też: badania laboratoryjne i jak przygotować się do pobrania krwi.
Pytania i odpowiedzi
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wyniki badań zawsze interpretuje lekarz.