Morfologia krwi – wyniki, co oznaczają i jak się przygotować
Co mierzy morfologia krwi, co mogą sugerować wyniki podwyższone lub obniżone i dlaczego jedna lekko odstająca wartość to zwykle nie powód do paniki.
Morfologia krwi to najczęściej zlecane badanie laboratoryjne – i chyba to, o którego wyniki pacjenci pytają mnie najczęściej. Kartka pełna skrótów, strzałek i gwiazdek potrafi wystraszyć. Wyjaśnię, co oznaczają poszczególne parametry, ale od razu zaznaczę: wynik zawsze interpretuje lekarz, w odniesieniu do Twojego zdrowia, objawów i innych badań.
Co mierzy morfologia krwi?
Morfologia ocenia trzy główne grupy komórek krwi: krwinki białe, krwinki czerwone i płytki krwi. Do badania wystarczy jedna niewielka probówka krwi żylnej, pobrana z żyły w zgięciu łokcia. Najczęściej wykonuje się morfologię z rozmazem (różnicowaniem krwinek białych), bo daje ona pełniejszy obraz.
Krwinki białe – WBC i rozmaz
WBC (leukocyty) to komórki odpornościowe. Rozmaz pokazuje, jak rozkładają się ich rodzaje: neutrofile, limfocyty, monocyty, eozynofile i bazofile. Wynik podaje się zwykle w tys./µl oraz procentowo.
Krwinki czerwone – RBC, HGB, HCT
RBC to liczba erytrocytów, które przenoszą tlen. HGB (hemoglobina, w g/dl) to białko wiążące tlen – kluczowy parametr przy ocenie niedokrwistości. HCT (hematokryt, w %) mówi, jaką część objętości krwi stanowią krwinki czerwone.
Wskaźniki czerwonokrwinkowe – MCV, MCH, MCHC
MCV to średnia objętość krwinki czerwonej, MCH – średnia ilość hemoglobiny w krwince, a MCHC – jej średnie stężenie. Te wskaźniki pomagają lekarzowi ustalić, jakiego rodzaju może być ewentualna niedokrwistość, np. czy krwinki są mniejsze, czy większe niż zwykle.
Płytki krwi – PLT
PLT (trombocyty) biorą udział w krzepnięciu krwi. Wynik podawany jest w tys./µl.
Co mogą sugerować wyniki podwyższone lub obniżone?
Poniżej podaję jedynie ogólne kierunki – nie służą one do samodzielnego stawiania diagnozy, a tylko pomagają zrozumieć, o czym lekarz może z Tobą rozmawiać.
- WBC podwyższone – często towarzyszy infekcjom, stanom zapalnym, silnemu stresowi czy wysiłkowi, bywa też efektem niektórych leków. Obniżone – może pojawić się np. po infekcjach wirusowych lub w trakcie niektórych terapii.
- HGB, RBC, HCT obniżone – mogą wskazywać na niedokrwistość, np. z niedoboru żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego albo po utracie krwi. Podwyższone – bywają m.in. przy odwodnieniu lub u osób palących.
- MCV obniżone – częściej przy niedoborze żelaza; podwyższone – np. przy niedoborze B12 lub kwasu foliowego, ale też przy nadużywaniu alkoholu.
- PLT podwyższone – mogą towarzyszyć stanom zapalnym czy niedoborowi żelaza; obniżone – bywają związane z infekcjami, lekami lub wymagają dalszej diagnostyki.
Normy (zakresy referencyjne) zależą od laboratorium, metody, wieku i płci – dlatego zawsze patrz na zakres wydrukowany obok wyniku na Twoim wydruku, a nie na tabelki z internetu.
Dlaczego jedna wartość poza normą często nie niepokoi?
Zakres referencyjny obejmuje wyniki około 95% zdrowych osób. To oznacza, że u części zupełnie zdrowych ludzi któryś parametr wypadnie minimalnie poza normę. Na wynik wpływają też: niedawna infekcja, intensywny trening, odwodnienie, miesiączka, ciąża, palenie papierosów czy pora dnia.
Jak przygotować się do morfologii?
- Przyjdź rano, najlepiej na czczo (po ok. 8–12 godzinach bez jedzenia), zwłaszcza jeśli razem z morfologią masz zlecone inne badania, np. glukozę czy lipidogram.
- Możesz pić wodę – dobre nawodnienie ułatwia pobranie.
- Dzień wcześniej unikaj intensywnego wysiłku i alkoholu.
- Leki przyjmuj zgodnie z zaleceniem lekarza; jeśli masz wątpliwości, zapytaj go, czy przyjąć dawkę przed czy po pobraniu.
Więcej praktycznych porad znajdziesz w artykule jak przygotować się do pobrania krwi.
Kiedy powtórzyć morfologię?
O terminie kontroli decyduje lekarz. Często, gdy wynik jest nieznacznie poza normą, zaleca powtórzenie badania po kilku tygodniach – na przykład po wyleczeniu infekcji. Osobom zdrowym morfologia przydaje się jako element badań profilaktycznych raz w roku. Przy chorobach przewlekłych lub niektórych lekach kontrole bywają częstsze.
Morfologia w Warszawie – pobranie na Targówku
Krew na morfologię pobieram w gabinecie RS-MED przy ul. Głębockiej 9/U1 na Targówku (niedaleko metra Kondratowicza). Próbki trafiają do laboratorium ALAB, a wyniki odbierzesz online. Badanie możesz wykonać także bez skierowania, odpłatnie – więcej o tym przeczytasz w artykule o badaniach krwi bez skierowania w Warszawie. Zapraszam od poniedziałku do piątku od 8:00 i w soboty w godz. 8:00–13:00. Szczegóły znajdziesz na stronach pobieranie krwi i badania laboratoryjne, a w razie pytań – zadzwoń lub napisz. Przy okazji możesz sprawdzić też inne badania, np. lipidogram czy TSH i hormony tarczycy.
Pytania i odpowiedzi
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wyniki badań zawsze interpretuje lekarz.