Heparyna – zastrzyki w brzuch: jak je robić i skąd siniaki
Dostałaś/dostałeś heparynę w ampułkostrzykawkach po operacji lub w ciąży? Wyjaśniam, gdzie i jak się ją podaje, skąd biorą się siniaki i kiedy reagować.
Heparyna w ampułkostrzykawkach to lek, który wielu pacjentów dostaje „na wynos” po wyjściu ze szpitala, po założeniu gipsu albo w ciąży. Zastrzyk w brzuch brzmi groźnie, ale w praktyce jest szybki i zwykle mało bolesny. Poniżej wyjaśniam, po co się go stosuje, jak go podawać i na co zwracać uwagę.
Po co lekarz zleca heparynę?
Najczęściej chodzi o heparyny drobnocząsteczkowe – leki przeciwzakrzepowe podawane podskórnie. Ich zadaniem jest zmniejszenie ryzyka powstania zakrzepów w żyłach, głównie w nogach (zakrzepica żył głębokich), oraz groźnego powikłania, jakim jest zatorowość płucna. Lekarz może zlecić heparynę m.in.:
- po operacjach, zwłaszcza ortopedycznych i brzusznych,
- przy unieruchomieniu kończyny, np. w gipsie lub ortezie,
- przy długim leżeniu w łóżku z powodu choroby,
- w niektórych przypadkach w ciąży i połogu, gdy istnieją dodatkowe czynniki ryzyka,
- w leczeniu już rozpoznanej zakrzepicy.
To, czy heparyna jest potrzebna, jaki preparat, w jakiej dawce i jak długo – decyduje wyłącznie lekarz. Nie skracaj ani nie wydłużaj kuracji samodzielnie, nawet jeśli czujesz się dobrze.
Gdzie wykonuje się zastrzyk?
Heparynę podaje się podskórnie, najczęściej w skórę brzucha. Najlepiej sprawdza się obszar wokół pępka, ale nie bliżej niż ok. 5 cm od niego – w praktyce poniżej linii pępka lub po bokach, tam, gdzie łatwo uchwycić fałd skóry. Ulotka konkretnego leku może podawać też inne miejsca, np. udo.
- zmieniaj miejsca – na przemian lewa i prawa strona brzucha,
- kolejne wkłucie rób kilka centymetrów od poprzedniego,
- omijaj blizny, znamiona, siniaki i miejsca zaczerwienione,
- nie wkłuwaj się w okolicę rany pooperacyjnej,
- zapisuj, gdzie był ostatni zastrzyk – pomoże prosty rysunek lub notatka w telefonie.
Jak wygląda prawidłowe podanie?
Dokładną instrukcję zawsze zawiera ulotka – różne preparaty mogą się nieco różnić. Ogólne zasady są jednak podobne:
- Umyj ręce, zdezynfekuj skórę i poczekaj, aż wyschnie.
- Nie usuwaj pęcherzyka powietrza z ampułkostrzykawki, jeśli ulotka tego nie zaleca – w wielu gotowych strzykawkach ma on tam być.
- Delikatnie uchwyć fałd skóry między kciukiem a palcem wskazującym.
- Wkłuj igłę pionowo na całą długość i powoli wstrzyknij lek, cały czas trzymając fałd.
- Wyjmij igłę, puść fałd. Nie masuj i nie pocieraj miejsca wkłucia.
- Zużytą strzykawkę wyrzuć do twardego pojemnika, a nie luzem do kosza – zapytaj w aptece lub przychodni, jak oddać go do utylizacji.
Więcej o samych iniekcjach przeczytasz w artykule zastrzyki domięśniowe i podskórne.
Skąd biorą się siniaki i jak je ograniczyć?
Małe siniaki w miejscu wkłucia to przy heparynie bardzo częsta sprawa. Lek zmniejsza krzepliwość krwi, więc nawet drobne naczynko uszkodzone igłą krwawi pod skórę dłużej niż zwykle. Zazwyczaj nie jest to powód do niepokoju, ale można je ograniczyć:
Jeśli siniaki są duże, bolesne, twarde albo pojawiają się także w miejscach, gdzie nie było zastrzyków – powiedz o tym lekarzowi.
Objawy, które wymagają pilnej reakcji
Heparyna jest lekiem bezpiecznym, gdy stosuje się ją zgodnie z zaleceniami, ale jak każdy lek przeciwzakrzepowy może zwiększać ryzyko krwawień. Lekarz może też zlecić kontrolę morfologii, w tym liczby płytek krwi.
Pamiętaj też, by mówić o przyjmowaniu heparyny każdemu lekarzowi i dentyście, zwłaszcza przed zabiegiem.
Samodzielnie czy w gabinecie?
Wielu pacjentów uczy się podawać heparynę samodzielnie – zwykle pokazuje to pielęgniarka w szpitalu przed wypisem albo pielęgniarka w przychodni POZ. Po kilku razach większość osób robi to sprawnie. Nie każdy jednak czuje się z tym pewnie, a niektórzy nie mogą sami wykonać zastrzyku, np. z powodu słabego wzroku czy drżenia rąk.
Jeśli wolisz, by zastrzyk wykonała pielęgniarka, możesz przyjść do gabinetu RS-MED przy ul. Głębockiej 9/U1 na Targówku (blisko metra Kondratowicza). Podaję heparynę na podstawie pisemnego zlecenia lekarza – przynieś ze sobą zlecenie i ampułkostrzykawki. Nie wykonuję wizyt domowych. Szczegóły znajdziesz na stronie zastrzyki w Warszawie, a termin ustalisz przez kontakt. Jeśli masz też zlecone inne leki w zastrzykach, np. witaminę B12, możemy to omówić.
Pytania i odpowiedzi
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wyniki badań zawsze interpretuje lekarz.