HbA1c – hemoglobina glikowana. Cukier z ostatnich 3 miesięcy
Glukoza pokazuje cukier „tu i teraz”, a HbA1c – średnią z ok. 3 miesięcy. Wyjaśniam, kiedy lekarz zleca to badanie i jak się do niego przygotować.
Wielu moich pacjentów z cukrzycą zna HbA1c jako „ten wynik, na który patrzy diabetolog”. To prawda – hemoglobina glikowana to jeden z najważniejszych wskaźników kontroli cukrzycy. Coraz częściej lekarze zlecają ją też w profilaktyce, bo pomaga wcześnie wychwycić stan przedcukrzycowy.
Co to jest HbA1c?
Glukoza krążąca we krwi łączy się z hemoglobiną w krwinkach czerwonych. Im wyższy cukier, tym więcej hemoglobiny ulega takiemu „scukrzeniu”. Krwinka czerwona żyje ok. 120 dni, dlatego HbA1c odzwierciedla średni poziom glukozy z ostatnich ok. 2–3 miesięcy. Wynik podaje się w procentach (%) lub w mmol/mol.
HbA1c a glukoza na czczo
- Glukoza na czczo – pokazuje stan z dnia badania; zależy od kolacji, stresu, snu.
- HbA1c – pokazuje średnią z kilku miesięcy; pojedynczy „gorszy dzień” prawie jej nie zmienia.
- Krzywa cukrowa (OGTT) – sprawdza, jak organizm radzi sobie z porcją cukru.
Te badania się uzupełniają, a wybór zależy od lekarza. W wytycznych diabetologicznych HbA1c ≥ 6,5% jest jednym z kryteriów rozpoznania cukrzycy, ale diagnozę zawsze stawia lekarz na podstawie całości wyników.
Kiedy lekarz zleca HbA1c?
- u osób z cukrzycą – zwykle co 3–6 miesięcy, by ocenić skuteczność leczenia,
- przy stanie przedcukrzycowym lub insulinooporności,
- przy czynnikach ryzyka: nadwadze, nadciśnieniu, cukrzycy w rodzinie, cukrzycy ciążowej w przeszłości,
- w profilaktyce po 45. roku życia – razem z lipidogramem i glukozą.
Czy trzeba być na czczo?
Do samego oznaczenia HbA1c nie trzeba być na czczo – posiłek nie zmienia wyniku. W praktyce jednak często pobieram ją razem z glukozą i lipidogramem, a te badania wymagają ok. 8–12 godzin bez jedzenia. Dlatego najprościej przyjść rano, przed śniadaniem, pijąc wcześniej wodę.
Co może zafałszować wynik?
HbA1c zależy od długości życia krwinek czerwonych. Wynik może być mniej wiarygodny m.in. przy niedokrwistości (np. z niedoboru żelaza), po dużej utracie krwi lub transfuzji, w ciąży, przy chorobach nerek i niektórych wariantach hemoglobiny. Powiedz lekarzowi o takich sytuacjach.
HbA1c, glukozę i lipidogram możesz zrobić bez skierowania w gabinecie RS-MED na Targówku; próbki trafiają do laboratorium ALAB, a wyniki sprawdzisz online. Badania profilaktyczne w zestawach znajdziesz też w pakietach badań RS-MED. Szczegóły: badania laboratoryjne.
Pytania i odpowiedzi
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wyniki badań zawsze interpretuje lekarz.