ul. Głębocka 9/U1, Warszawa-Targówek Dziś: 08:00–18:00
Profilaktyka

HbA1c – hemoglobina glikowana. Cukier z ostatnich 3 miesięcy

Glukoza pokazuje cukier „tu i teraz”, a HbA1c – średnią z ok. 3 miesięcy. Wyjaśniam, kiedy lekarz zleca to badanie i jak się do niego przygotować.

Wielu moich pacjentów z cukrzycą zna HbA1c jako „ten wynik, na który patrzy diabetolog”. To prawda – hemoglobina glikowana to jeden z najważniejszych wskaźników kontroli cukrzycy. Coraz częściej lekarze zlecają ją też w profilaktyce, bo pomaga wcześnie wychwycić stan przedcukrzycowy.

Co to jest HbA1c?

Glukoza krążąca we krwi łączy się z hemoglobiną w krwinkach czerwonych. Im wyższy cukier, tym więcej hemoglobiny ulega takiemu „scukrzeniu”. Krwinka czerwona żyje ok. 120 dni, dlatego HbA1c odzwierciedla średni poziom glukozy z ostatnich ok. 2–3 miesięcy. Wynik podaje się w procentach (%) lub w mmol/mol.

HbA1c a glukoza na czczo

  • Glukoza na czczo – pokazuje stan z dnia badania; zależy od kolacji, stresu, snu.
  • HbA1c – pokazuje średnią z kilku miesięcy; pojedynczy „gorszy dzień” prawie jej nie zmienia.
  • Krzywa cukrowa (OGTT) – sprawdza, jak organizm radzi sobie z porcją cukru.

Te badania się uzupełniają, a wybór zależy od lekarza. W wytycznych diabetologicznych HbA1c ≥ 6,5% jest jednym z kryteriów rozpoznania cukrzycy, ale diagnozę zawsze stawia lekarz na podstawie całości wyników.

Kiedy lekarz zleca HbA1c?

  • u osób z cukrzycą – zwykle co 3–6 miesięcy, by ocenić skuteczność leczenia,
  • przy stanie przedcukrzycowym lub insulinooporności,
  • przy czynnikach ryzyka: nadwadze, nadciśnieniu, cukrzycy w rodzinie, cukrzycy ciążowej w przeszłości,
  • w profilaktyce po 45. roku życia – razem z lipidogramem i glukozą.

Czy trzeba być na czczo?

Do samego oznaczenia HbA1c nie trzeba być na czczo – posiłek nie zmienia wyniku. W praktyce jednak często pobieram ją razem z glukozą i lipidogramem, a te badania wymagają ok. 8–12 godzin bez jedzenia. Dlatego najprościej przyjść rano, przed śniadaniem, pijąc wcześniej wodę.

Wskazówka: jeśli masz cukrzycę i przyjmujesz insulinę lub leki obniżające cukier, nie pomijaj leków ani posiłku bez ustalenia z lekarzem. Weź ze sobą przekąskę na po pobraniu.

Co może zafałszować wynik?

HbA1c zależy od długości życia krwinek czerwonych. Wynik może być mniej wiarygodny m.in. przy niedokrwistości (np. z niedoboru żelaza), po dużej utracie krwi lub transfuzji, w ciąży, przy chorobach nerek i niektórych wariantach hemoglobiny. Powiedz lekarzowi o takich sytuacjach.

Ważne: nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, nagła utrata masy ciała czy uczucie stałego zmęczenia to objawy, z którymi warto pójść do lekarza – nie tylko zrobić badanie.

HbA1c, glukozę i lipidogram możesz zrobić bez skierowania w gabinecie RS-MED na Targówku; próbki trafiają do laboratorium ALAB, a wyniki sprawdzisz online. Badania profilaktyczne w zestawach znajdziesz też w pakietach badań RS-MED. Szczegóły: badania laboratoryjne.

Pytania i odpowiedzi

Nie, posiłek nie wpływa na HbA1c. Jeśli jednak razem z nim oznaczasz glukozę lub lipidogram, przyjdź rano na czczo.

Zwykle co 3–6 miesięcy, ale częstotliwość ustala lekarz prowadzący w zależności od leczenia i wyników.

Nie do końca – badania się uzupełniają. HbA1c pokazuje średnią z kilku miesięcy, glukoza stan z dnia badania. O wyborze decyduje lekarz.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wyniki badań zawsze interpretuje lekarz.

Czytaj również